ME SI GN

Xun Phương

 

Sanh ra - Lớn ln, rồi phải xa Saigon. Hỏi lng dạ no m khng nhớ, khng thương? Thương từ đầu con hẻm thương đi, thương tuốt qua cuối dy phố, thương chạy băng ngang con đường; Thương từ cơn mưa, thương đến ci nắng; Thương tới giọng ni, thương cả nụ cười, thương trầm, thương lắng con người Saigon, nhất l thương lun con gi Saigon! Nhớ từng ly nước ma, nhớ đu cuốn b ba, nhớ g một tri me ngm cam thảo... Thương thương, nhớ nhớ - Vấn vấn, vương vương - Thả hồn lan man Bất chợt tm ti bỗng nổi sn si với những bi thơ, văn ca tụng những con đường H Nội với cy sấu, cy bng , hay Huế với những cy x cừ, long no . Trời ơi! Saigon cũng c những con đường me với l bay bay l đ xao xuyến hồn người gp phần, chớ bộ thua km g sao?

Saigon nơi đ ti đ lớn
Bỏ lại mảnh tnh dưới hng me - HMP

Những chiếc l me li ti bay lất phất, nhẹ vướng tc người yu ngy no - Thơ mộng no nng - Khng vậy m nữ văn sỹ Hong Lan Chi trong bi ty bt Đường khng em anh đếm bước nhiều hơn đ c cu: Những con đường đẹp bao giờ cũng phải c cy cao, bng mt, nhất l c hai hng me xanh chụm đầu vo nhau th thật l tuyệt v... đừng c nhiều xe.

Theo chị, ngoi đường B Huyện Thanh Quan của thời trung học (v chị l dn Gia Long), th đường Cộng Ha, nay l đường Nguyễn Văn Cừ, l con đường đẹp nhất nh của cc trường đại học, đu phải chỉ c một mnh con đường Duy Tn (Phạm Ngọc Thạch) cy di, bng mt hay được xưng tụng m thi:

Chiều nghing trn lối Cộng Ha
L me tơi tả rơi vo tc ai
C người nhn theo gt hi
Cổng trường Petrus nối di hng me - HMP

Đường Cộng Ha m chị cho l đẹp chạy từ khc bng binh ng bảy Nguyễn Hong( Trần Ph),Hng Vương, L Thi Tổ, Nguyễn Thiện Thuật, Hồng Thập Tự (Nguyền Thị Minh Khai), Phạm Viết Chnh đến khoảng đường Thnh Thi (An Dương Vương), chạy dọc ba trường: trung học Trương Vĩnh K (trường chuyn cấp ba L Hồng Phong), đại học Khoa Học (Tổng Hợp) v đại học Sư Phạm Saigon. Gần đ c trường trung học Bc i (Cao Đẳng Sư Phạm) v Trung Thu. Con đường ny thuở đ vắng vẻ v rất rộng, ngoi đường chnh lớn c hai chiều xe chạy, cn c hai con đường nhỏ hai bn ginh cho xe đạp, nn vỉa h tha hồ cho b con l la tn dc, ăn hng ngoi đường. Khc đường ny lại rợp bng mt của những hng me ty gốc to, tn rộng xe ra để nắng che, mưa đậy cho khch bộ hnh, nhất l cc đấng học sinh, sinh vin mọi thời. Chị Hong Lan Chi cũng c một kỷ niệm nhỏ gắn liền với khc đường ny qua bốn cu thơ:

Em vẫn biết đường đến trường nhiều ng
Đường khng em anh đếm bước nhiều hơn
Gốc me ty anh vẫn thường đứng đợi
Nhớ em nhiều khi bng ngả hong hn

Hữu cảnh Hữu tnh. Trường Trương Vĩnh K ngy đ, bn cạnh những hng me ty chạy dọc trước trường, ngay cổng trường cn c hai cy phượng, mỗi lc h sang nở hoa rực rỡ cả một gc trời. Hỏi sao m cc đấng hi cua khng tức cảnh sinh tnh như PK HMP trong đoạn văn dưới đy, trch trong truyện ngắn Phượng Hồng của anh:

Tiễn Thu ra khỏi trường, ngoi kia đường phố vẫn đng người qua lại, họ thờ ơ trước nỗi buồn của hai người học tr chia tay. Minh dừng lại trước cổng trường, nhn theo dng Thu bước nhẹ về cuối đường, hai hng me rung nhẹ theo gi, l me bay lả tả, t o trắng phất phơ trong gi, mi tc thề cuốn về một bn. Hng me dần khp theo từng bước xa dần. Bng khung chng ngước mặt nhn ngi trường lần cuối, nắng nhẹ ln cao, xc phượng rơi lả tả khắp sn, rưng rưng h đ về v phượng đ hồng.

Cũng c rất nhiều Petrus K thẫn thờ, thờ thẫn ra thơ, chẳng hạn anh PQT:

Khi khng nhớ một trời đầy
L me xao xc cả trời bng quơ
Cả trời my đến lưa thưa
Cả trời trong mắt em vừa chớm ... say

Dn kẹp tc Gia Long th ngu ngơ, vu vơ, thở nhẹ ra thơ như chị Vng Anh:

Nhớ ơi nhớ tuổi thơ xưa
Hng me l nhỏ đan thưa nắng vng
Đơn sơ tc thả dịu dng
Con đường trắng mượt thnh thang lụa chiều

Hay con đường l me của Gia Long Trần Thị Tm:

Con đường no học tr
Tan học về qua ngang
Thả hồn bay lang thang
Trn những l me vng

Trường Gia Long (Minh Khai) được bao bọc bằng bốn con đường: cổng chnh Phan Thanh Giản (Điện Bin Phủ), Ng Thời Nhiệm, Đon Thị Điểm v B Huyện Thanh Quan. Chỉ c đường B Huyện Thanh Quan khc gần Trần Qu Cp, Phan Đnh Phng mới c nhiều hng me, cn ba đường kia c rất nhiều cy sao, cy dầu v cy nhạc ngựa. Trong khi con đường Nguyễn Bỉnh Khim, gần trường Trưng Vương mới thực đầy bng l me, m mỗi buổi trưa tan trường, c biết bao nhiu anh chng đứng ngẩn trng vời o tiểu thơ :

Me xanh l đứng thuở giờ
Điểm trang vạt o tiểu thơ trắng ngần
Trưng Vương từ đ rất gần
Tri tim đem bỏ mấy lần cn khng ?- TTSH

Trường nam trung học V Trường Toản nằm st bn trường nữ trung học Trưng Vương: c sẵn địa lợi đ đnh. Trường nam Chu Văn An thường được ghp đi với trường nữ Trưng Vương: yếu tố thin thời, cng l hai trường trung học lớn nhất H Nội vo Saigon. Cc nam sinh P K chỉ cn nhờ vo vấn đề nhn ha m thi, nhưng ngy ấy phe ta cũng nhất định khng bỏ cuộc, bởi v xưa nay nhn định thắng thin cũng nhiều như PK Việt Hải:

Trưng Vương khung cửa rủ h
Đường về hai dy hng me th thầm
Gi la kỷ niệm xa xăm
Gi đưa t o về thăm lại trường

Ngoi đường Nguyễn Bỉnh Khim, Saigon cn c rất nhiều con đường l me đẹp khn cng với ắp đầy kỷ niệm như Phan Đnh Phng (Nguyễn Đnh Chiểu), Sương Nguyệt Anh

Ta vẫn nhớ em về qua lối đ
Hng me bn đường mở ngỏ em đi HMP

Hay đường cũ Trần Qu Cp (V Văn Tần), Hồng Thập Tự (Nguyễn thị Minh Khai):

Con đường Trần Qu Cp
Con đường Hồng Thập Tự
Anh cn nhớ khng
Một thời yu đương cũ
Hng me gi ướt đẫm trong mưa Trần Mộng T

V Saigon trn đường Nguyễn Du như trong thơ thi sỹ Nguyễn Tất Nhin

V l me rớt trn nụ cười
Đường Nguyễn Du cn thơ
D c đau ngẩn ngơ

Những con đường tnh ta đi của Saigon với những hng me xao xc, xo xạc l, đ từng trầm ngm nghing mnh chứng kiến bao nhiu l chuyện tnh của thời mới lớn, đ im lặng đứng lm nhn chứng cho những bước chn nhẹ nhng, những giọng ni th thầm, những lời ni khe khẽ bn mi Ni cho vừa mnh anh nghe thi - NĐQ

Anh sẽ nhớ Saigon ngy mới lớn
Thuở o di em trắng cả đường đi
Lối xưa no chẳng c l me bay
Em lồng lộng m em gần gũi vậy TTSH

Những cnh l me mơn mởn, bin biếc tn xanh đan chồng với nhau như tay người trong tay ta - Trn cao lu lo chim ht trong nắng - Rợp bng mt những buổi trưa h - Hng me cao l ht như ru. Ci mu l me xanh tươi thật th của ngy cắp sch đến trường. Khng biết những cy me gi, thuộc loại cổ thụ ny của Saigon đ được trồng tự bao giờ? Chắc phải cả trăm năm về trước.

Hng me xanh ngắt
C tự bao giờ
M nay đứng đ
Cho em lm thơ
Con đường ta qua
Đến nay bao tuổi
Em qua trăm buổi
Em lại nghn lần
M sao bối rối
Khi cầm tay nhau Nguyễn Nhật nh

Saigon khng c bốn ma xun, hạ, thu, đng. Saigon chỉ c hai ma mưa nắng đi đi, về về, nn Saigon chỉ c ma l rụng. Khi đ, những l me mỏng manh vng bay bay giữa trời, ngập ngừng một thong trong gi,rồi nhẹ rơi la đ trn bi cỏ, bn vỉa h hay dọc theo những con đường.

Saigon chẳng c ma thu
Chỉ c những ma l rụng
Từng chiếc l rơi xao mặt đường
Cnh me gi thoảng cht hơi sương - Phạm Thnh An

Mặc d khng c ma thu, nhưng Saigon cũng c cht heo may se lạnh, tươi mt những buổi sớm mai cuối năm lm bng khung lng phố, lng người như trong thơ thi sỹ Trương Nam Hương:

Saigon cũng c heo may
Khng tin em thử giơ tay hứng thầm
Phố thm một cht duyn ngầm
Ka em, cnh l me nằm rất ngoan

Trong thi ca, khi ni đến những con đường me, người ta ni đến hng me, cy me, tn me, gốc me ... rồi đến cnh me, nhnh me, nhưng được nhắc nhở nhiều nhất vẫn l l me. Những chiếc l me xn xao mộng tnh đầu:

Tim em chưa nghe rung qua một lần
Ln mi em chưa hn ai cho thật gần
Tnh trần mong manh
Như l me xanh
Ngơ ngc rơi nhanh Nam Lộc

L me l loại l kp chẵn, khng c lng, l me mỏng manh nhỏ, hẹp v di. Đọc thử bi Thơ tnh Trn L viết với l me của nh thơ Phạm Thị Ngọc Lin:

L me đứng như dấu sắc
Nằm im như một dấu huyền
Lại cũng giống như dấu nặng
Trn mặt đường lm duyn
L me rơi đầy trn tc
Bung di như dấu chấm than
C người đi qua muốn nhặt
L cong như dấu hỏi vng
L đi theo em xuống phố
Bỏ thời mực tm sau lưng
Vẩn vơ l như dấu ng
Trước những bước chn ngập ngừng
... Những bi thơ tnh trn l
Từng ma xanh biếc trn tay
Những dấu sắc huyền hỏi ng
Viết lm sao hết tnh đầy ?

Kiếp người như mưa gi bay buồn l me trong thơ thi sỹ Trần Vấn Lệ:

Đời người bao mất mt
Theo l tri.. về đu
Ờ th ti đứng lại
Bạn cũng dừng bước chưa?
Ở lề đường no xưa
L me Saigon rụng

Bng me cũng nhỏ, lấm tấm mu vng, dnh nhau thnh chp v rụng sớm; L đi trắng, cnh hoa vng c gn đỏ hồng.

Dưới tn me gi hoa điểm vng phai
Bng me vng
thng tư
lanh canh bng nắng
... Bướm lẫn vo bng me
Bng me ha trong nắng Nguyễn Lập Em

Cy me thuộc loại thn đại mộc,cao chừng 20m. V bần gin, ổi dẻo, me dai nn gỗ me dng lm thớt rất tốt v trơn tru, khng tỳ vết, t bị mối mọt. Nhưng phần thực dụng nhất của cy me vẫn l tri me, bởi vậy ca dao miền Nam c cu:

Tiếc cng vun bn cy me
Me khng c tri, chim m đậu ln
Tiếc cng ry xuống, mai ln
Mn đng, đứt cỏ khng nn tại trời

Những hng me với v số chm tri chn đong đưa trn cao, như đang chọc thm, như đang mời gọi, như đang dụ dỗ bầy con nt:

Lu lu ngồi nhớ ngy xưa
Buổi trưa thường hi trộm me
Thằng tro, thằng đứng lm thang
... Cy cao mấy cũng tro ln
Chỉ v c b mắt trn xoe... mắt trn xoe NQH

Nếu khng c người tro ln hi hay dng những cy so c gắn mc sắt để khoo, th chỉ c nước đợi cho gi mạnh lm rớt chm me chn xuống m thi! Chm me chn m cc b, cc c Saigon mong đợi l me thường, khng phải l me ty hay me keo. (Me ty: tri dẹp,di chừng gang tay, giống như tri điệp vng, khi chn mu đen, ươm đầy mật, rất ngọt, nhưng ăn dễ bị gắt, kh cổ. Me keo: tri quăn, xoắn như l xo, nạc me keo chn xm xốp, mu ửng hồng, hơi ngọt, ăn dễ bị bn).

Tri me cn xanh th cứng, vỏ dnh chắc vo cơm me, ăn rất chua. Dần d tri lớn ln th cơm dy ln, hạt to ra, rồi thnh me giốt: me vừa chn tới, vỏ xốp đi, cơm me hơi bột, ăn chua chua, ngọt ngọt. Khi tri me chn hẳn th cơm me ngả mu nu đậm, nạc me chắc hay nho, ngọt t hay nhiều cn ty theo loại me như me vn, me đũa, me ươn, me mật Người Saigon dng tri me để ăn từ sống tới chn bằng nhiều kiểu. Hồi xưa, hồi Bảo Đại cn ở truồng, người ta c cu dzỡn: Saigonnais ăn me... ẻ chảy !!!

Me sống hột cn non (ăn nhằm hột non rất cht), được cạo vỏ nấu canh chua hay ăn sống: chấm muối ớt, mắm ruốc hay nước mắm đường kẹo như xoi tượng, cắn một ci gin hết biết! Me chưa chn hẳn, hột cn xanh, được dng lm me dầm cam thảo, me ngm nước đường, mứt me. Me giốt th ăn sống, c một ngi vị vững vng trong lng dạ cc b, cc c Saigon, hiếm thấy ai ch! Cơm tri me chn dng nấu canh chua; Lm me ngo đường; Lm kẹo me; Lm mai me; Lm sauce đặc biệt ăn với thịt heo quay, vịt quay cho bớt ngn, v vị chua lm giảm bớt ci bo ngậy của mn quay; Lm nước mắm me để chấm cc loại c chin, cc loại kh c hay trộn gỏi; Lm tm, cua rang me; Lm nước đ me

Chiều nay nhớ người theo từng mn
Qu vặt bn đường dưới bng me
Tri chua ngy ấy sao ngọt lịm
Đong đầy lưu luyến tuổi mộng mơ - SLH

Me chn c ma nn người ta phải muối me để dng quanh năm. Tri me bỏ vỏ,cho muối vo phần cơm nạc me cn để lun hột, để phng ngừa hư mốc. Me muối được v bịch, khằn lại, bn khắp nơi: từ Nam ra Bắc, xuất cảng ra nước ngoi. By giờ, vận dụng kỹ thuật tn tiến, điều kiện vệ sinh cao hơn, người ta sản xuất ra những gi me bột sấy kh, những vin gia vị me c đặc rất tiện lợi, dễ dng cho người tiu thụ, nhưng người ta vẫn cn ưa chuộng me muối để nấu ăn như thường.

ME NGM, ME DẦM:

Me l loại tri kh tch vỏ nhất. Người ta phải ngm me trong nước muối đặc qua nửa ngy. Vớt me ra, lm từng tri. Dng dao mỏng, bn, mũi nhọn cạo vỏ cuống me, rồi tch , gỡ vỏ me ra sao cho cn nguyn phần gn vỏ bao quanh mỗi tri me v cuống mới kho. Mổ dọc thn tri me, moi bỏ hột v phần vỏ hột cn bm bn trong ruột me, nếu cn st vỏ hột sẽ bị đắng. Lm đến đu ngm me vo nước lạnh đến đ. Vớt me ra để ro. Nấu nước, đường v một t cam thảo bắc cho si, để nguội hon ton, rồi bỏ me vo ngm.

C hai loại cam thảo: bắc v nam. Cam thảo bắc - Licorice, được bn ở cc tiệm thuốc bắc dưới hnh thức những lt mỏng phơi kh, mu vng đậm, thơm, vỏ sần si, vị ngọt thanh. Cam thảo nam sắc vng lợt, gần như trắng, vỏ trơn, khng thơm.

Me ngm trong nước đường cam thảo chừng nửa ny l c thể nhấm nhp được rồi, ăn rất gin, nhưng khng để lu được. Cn ngm me lu hơn, từ 3-10 ngy ty theo thch th me giữ được lu hơn, nhưng khng gin v teo bớt. Sau khi ăn hết me, nước ngm me ny được dng như một loại syrup giải kht, nhất l nước ngm me khoảng 10 ngy, sẽ c mi rượu nhẹ v ln men.

MỨT ME

Lm mứt me rất cng phu, đi hỏi sự kho lo, tay nghề cao: từ chọn lựa me, tch vỏ... đến sn me. Trước hết phải chọn tri me khng những di, thẳng thớm để dễ lm, m cn phải to ngang, trn đều để nạc dy. Người ta c thể tch vỏ me bằng cch thủ cng l ngm nước muối đặc như lm me dầm, me ngm, nhưng nếu muốn sản xuất số nhiều th c cch khc: Pha nước muối đặc, cho me sống vo nấu si, nhỏ lửa khoảng 30 pht hay hơn, sau đ để me ngm trong nước nng cho đến khi nguội hẳn mới lấy ra. Tch vỏ sẽ dễ dng hơn, nhưng me khng được cứng v gin, cho nn sau đ, người ta phải ngm me vo nước vi hay vi ha chất no đ cho me săn lại.

Sau khi tch vỏ xong, me được ngm vo nước muối một lần nữa để me trắng đều, nhả bớt chất chua. Rồi lấy hột xăm lỗ me v xả lại nước nhiều lần cho me hết mặn. Để ro. Sn đường: giai đoạn quan trọng nhất. Đến khi đường đ được sn chặt, đem me ra hong cho ro bớt. Thắng nước đường thật kẹo, nhng tri me sn rồi vo vi lần, cho đường ngấm vo me khng nhả được. Đem me ra phơi nắng, rồi thoa một lớp nước đường mỏng ln cho tri me c mu vng tươi trong, bng mượt th bọc lại bằng giấy bng kiếng. Mứt me l một trong những loại mứt qu, mắc tiền của ngy lễ Tết. Nghe ni by giờ người ta cn chế thm mn mứt me mới gọi l mứt me cay.

MAI ME

Saigon khng c tri mơ, tri sấu như ngoi H Nội, nn người ta sng kiến dng tri me lm mai me chua chua, ngọt ngọt, cay cay, thơm thơm, rỉ rả cả ngy cũng thng cổ lắm. Nạc me chn lấy hột, bỏ cht nước si, trộn chung với đường; Gừng (lột vỏ, luộc sơ cho bớt cay rồi xay nhuyễn); Trần b (Vỏ qut kh bn ở tiệm thuốc bắc. Dng vỏ qut tươi phơi kh lấy ở nh th thơm, ngon hơn); Cam thảo bột; Chuối kh xay nhỏ; Cht ớt bột nếu muốn cay cay. Sn tất cả cc thứ trn lửa nhỏ cho đến khi đặc lại. Phơi nắng cho kh hẳn rồi gi lại bằng giấy bng kiếng trong.

CANH CHUA ME

Canh chua l mn đặc biệt của người miền Nam. Ni về canh chua th trng giang, đại hải, cứ như l khen ph m tốt o, bởi v: Ty theo địa phương - C g nấu đ - Thể hiện sự tr ph về động, thực vật của sng nước miệt vườn v tnh tnh thực tiễn, linh hoạt, khng cu nệ của con người miền Nam. Bi sưu tầm ny chỉ xin ni về canh chua nấu bằng me m thi.

Người ta dng l me non, tri me sống v nạc me chn để nấu canh chua. L me non, tri me sống cho vị chua thanh. Cn me chn th chua đậm đ hơn để đi với ci ngọt của đường giậm v canh chua. L me non được bp nhẹ, để tuốt cnh v lm hơi dập l, rồi bỏ thẳng vo nấu như tri me sống. Cn me chn th phải dầm lấy nước cốt nấu, để đừng lm đục nước canh chua.

Me thường được nấu canh chua với nhiều loại c như: c h, c linh, c m vảnh, c ngt, c ngạnh, c tra (c basa), c c, c vồ ... nhưng xuất sắc vẫn l c lc hay c bng lau. Phần ngon nhất để nấu canh chua l đầu c. Dn điệu nghệ miệt vườn, ngoi cơm ra, cn ăn canh chua với bn tươi., rồi từ đ chế thm mn lẩu canh chua. Lẩu canh chua cũng c: bạc h, đậu bắp, gi, c chua... nhưng được dọn ring để ăn đến đu, nhng tới đ chứ khng bỏ lun vo nồi nấu sẵn như canh chua. Người ta bỏ ln mặt ng om, ng gai xắt nhỏ r hay tỏi phi, để hơi nng bốc ln tỏa mi thơm điếc mũi. Canh chua me thường được dọn chung với chn nước mắm ngon nguyn chất, dầm ớt thiệt cay. Ngoi c ra, me cn dng để nấu canh chua với tm, lươn .

Cũng di dng văn tự để ni thm canh chua me khng phải l canh me, chỉ khc c chữ chua m hai phương trời cch biệt (như trường hợp canh g Thọ Xương hay được kể lại như một mẩu chuyện tiếu lm m c thật).

Khoảng năm 50, 60 của thế kỷ trước (thế kỷ 20), tại Saigon c thịnh hnh một hnh thức cờ bạc gọi l đnh me hay hốt me.Thay v sử dụng hột sc sắc (x ngầu), người ta dng hột me để chơi. Người lm chủ sng, cn gọi l nh ci lấy đại một số hột me bằng cch p chn lại, hay dng thanh cy gạt ngang, rồi đếm coi số hột me bất kỳ đ chẵn hay lẻ. Người chơi/ nh con đặt tiền theo hai cửa chẵn hay lẻ. Cc con bạc t tiền, hoặc tnh kỹ, đu c dm đặt tiền lin tục, thường c thi quen đon hoặc canh chừng, th dụ sau năm ,ba lần chẵn th đặt lẻ chẳng lẽ chẵn hoi m chẳng lẻ hay l canh chừng coi ai đang vận đỏ, thường trng lin tiếp th đặt theo, cả hai kiểu canh chừng, theo di ny đều được gọi chung l CANH ME. Danh từ canh me ny đầu tin pht xuất từ trong giới cờ bạc, truyền khẩu trong dn gian, v dần d được dng rộng ri hơn để m chỉ những hnh động thừa nước đục thả cu thnh ra: dn canh me, canh me vượt bin, canh me chm chỉa v.v (Cng khng phải l canh chừng me chn rụng để lượm ăn đu nghe h, h)

Dn cờ bạc dng hột me để chơi tr đnh me ăn tiền, st phạt nhau, chứ bản thn hột me no c tội tnh g. Hột me chn mu nu đen, dẹp, nhẵn bng, cỡ bằng mng tay cn được dng để nấu ch, lm nước đ me l một thứ giải kht hấp dẫn của miền Ty.

NƯỚC Đ ME

Hột me chn được lảy vỏ lấy nhn đem rang chn vng, rồi hầm thật kỹ khoảng 6, 7 tiếng cho mềm, nhưng khng để bị nt. Cơm me chn dầm nước, lọc xc, nấu nhỏ lửa , bỏ nhn hạt me rang vo sn, đảo lun tay cho nước me chua snh lại như kẹo, bọc quanh nhn hột me, gọi l hột me sn. Khi uống , người ta bỏ hột me sn vo với nước đ bo hay đập nhỏ, nước đường trắng v đậu phọng rang gi giập.

Hồi trước, muốn c me chn để ăn, dn Saigon phải đợi đến đng ma me rộ: ma no, thức ấy. By giờ, c một giống me nguồn gốc từ Thi Lan rất ngọt, c hầu như quanh năm. Giống me ny được du nhập vo Việt Nam cũng kh lu, từ vi thập nin trước, nhưng người ta biết đến nhiều trong thời gian gần đy thi. Tri me Thi Lan ny ngắn, vỏ kh, ruột khng đầy đặn như me thường, cc ngấn me rất su, lm cc đốt me nổi trn vung ln như vỏ hột đậu phọng, nn được gọi bằng một ci tn khc rất tượng hnh l me đậu phọng. Cc siu thị Việt Nam ở California cũng thường by bn, gọi l me ngọt.

Ngọt th phải cng nhận loại me ny ngọt thiệt tnh, nhưng m (lại nhưng m!) tnh ti thuộc kiểu hoi cổ, khun so cho nn vẫn cứ ưng bụng l tri me d chn ngọt cũng phải c cht chua chua, mới phải l me. N nghe! Me l tn Việt Nam mnh, cn người Tu gọi l Toan đậu (Toan l chua rồi cn g nữa). Cc nh thực vật học th gọi tn khoa học của me l Tamarind Indica L, thuộc họ Đậu (Fabaceae). Tn tiếng Anh l Tamarind. Tn tiếng Php l Tamarinier - Me cứ mi mi, hoi hoi cn chua để tri me xanh ai chia cho một nửa ngy xưa khng bị chm vo qun lng thời gian, m thấm su trong k ức tiếng ht h răng như bốn cu thơ của thi sỹ Mường Mn:

Về ngang qua trường cũ
Khng dưng thm vu vơ
Tri me ai chia nửa
Đến bao giờ thi chua?

Về ngang qua trường cũ - Về trn con đường xưa - Về thăm lại Saigon - Saigon ngy em về:

Saigon ngy em về
Chẳng biết buồn hay vui
Lng bn chn đo phố
Gần xa- Bao ngậm ngi
Saigon ngy em về
Ma xun cn để dấu
Trn vai người sớm khuya
Chiếc l me buồn nẫu - TTSH

Về nối lại những vng tay của b bạn ngy nao - Về tm lại những tnh thn lạc dấu:

Em tội nghiệp như cnh me trụi l
Hạt sương khuya nui ngọn cỏ sn trường
Đm thng su, mưa c lm em nhớ
Đm mưa no, ti bỏ trốn qu hương Trần Trung Đạo

Người c về th giờ tc đ hoa rm, ngậm ngi nhn lại bn ghế nơi qun nhỏ, băng đ nơi cng vin ngy xưa; Để nhớ lại những lần hẹn h, những tiếng khc nụ cười; Để tm lại những khun mặt giờ đ ngt ngn, đ chập chng hư ảo nơi gc biển chn trời no đ, xa xăm. Nhạc sỹ Trần Ch Phc trong bi ht Saigon một thong 30 năm c đoạn:

Ti ngồi đy, c ph qun cc
ngắm l me rơi ngập đường
Nguyễn Du tn cũ mơ o em bay chiều nao
Chuyện đu qu khứ như giấc chim bao

Cn người đi xa qua biển sng ngn phương vẫn m nỗi nhớ mong cũng như nỗi lng của thi sỹ Trần Vấn Lệ:

Chiều hm nay, nghe lạnh, biết l thu
Anh nhớ qu l me vng hồi đ
Hồi đ em cn l c b nhỏ
Tc thề bung che kn nửa bờ vai
Em tan trường về giữa l me bay
... Anh chỉ nhớ đ hn em ở mắt
Mắt em chao như thể l me bay
... Saigon by giờ, em khng nhớ đến ai
L me bay, ma thu, hẳn buồn- Em đ lớn
L me xanh khi đ nhuốm sắc vng
Rồi sẽ rụng, trải ln đường qu khứ
Saigon by giờ, nếu anh về lm khch lữ
Em lm g, c nhoẻn nụ cười duyn ?
L me vng, ma thu no vẫn sng
Chắc vẫn cn gi trn tc em thi
Saigon by giờ ra sao?
Anh hỏi mỏi, hỏi mn
L me rụng trong hồn bay tứ tn
Bạn b anh cn mi tuổi xun xanh
Như em vậy... Lm cho anh thương nhớ!
Saigon ơi, tại sao thương khng ở
Nhớ m đi, đi được, trời ơi!

SAIGON ƠI, TẠI SAO THƯƠNG KHNG Ở? NHỚ M ĐI, ĐI ĐƯỢC , TRỜI ƠI!!!

Một tiếng than gởi đến ng trời c lm vơi bớt nỗi niềm? Tiếng ku, tiếng rn, tiếng la xuất pht từ bn trong con người bật ra để giảm bớt p lực, xung đột của nội tm. Cả hai cu thơ l một tiếng ku như rn, gi trọn một tm sự, chứa đựng một m vang dằng dặc, lắng đọng lại nơi đ chờ sự đồng cảm, đồng điệu của người đồng cảnh ngộ

Mỗi cảnh ngộ một tm trạng. Khng phải chỉ c người ra đi mới vẫn mi mi cn yu, cn lưu luyến nhớ nhung Saigon như một khối tnh:

Đm nay ta nhớ về Saigon
Để thấy ai đ, cn ai mất ai
Để thấy trong gi cht me bay
Để thấy cn g lc tn phai HMP

Cho d năm tn, thng lụn cứ tri qua, kẻ ở lại cũng yu thương Saigon, cũng nhớ nhung Saigon với một nỗi niềm ring, một u tnh canh cnh bn lng - thấy ci đ mất m sợ ci đang cn rồi cũng mất khi Saigon đ biến đổi,v sẽ biến đổi nhiều hơn:

Đi dưới hng me Đời lận đận
Pht giy chm lắng bước khoan thai
Ta xưa chong mắt tnh thơ dại
Ngt bng me cao ngả rất di TTSH

D l kẻ ở hay người đi, ta vẫn hằng ấp ủ trong tim ta một mối tnh từ ngn xưa cn tiếp tới ngn sau với Saigon. Saigon của ta - C cn khng tiếng l me ht như reo vui trong gi - C cn khng tiếng chim ru rt trn cnh cao cho nắng sớm - C cn khng những vng xe đạp quay m ả trn đường - C cn khng những dấu chn m bước ai đi cn in lại:

Từ những cy me l mướt xanh
Thong dong cho gi rc thơm cnh
Chẳng hay gi ni hay me nhắc
Em chớ v tnh đạp qu nhanh L Hn

Chỉ cn l kỷ niệm - Những hnh ảnh đ m khơi diệu vợi, nhưng trở về trong những giấc chim bao, lại vẹn nguyn trong k ức - Đu cần phải bước chn đi mới l chia la, người ta c thể đnh mất nhau ngay trong cả những pht giy gần gũi, kề cận nhau đ m qun lng, xa xi - Saigon trong tm vẫn long lanh, vẫn sng ngời, vẫn đong đầy v chất chứa:

Saigon
vừa nắng đ mưa
Me chưa thu
đ ngu ngơ
rơi đầy
Chưa lơi lỏng
nửa vng tay
Đ nghe
văng vẳng
những ngy xa nhau
Saigon
tươi ri cơn đau
Bng ai
hẫng
một chiều su lạ thường - TTSH

Saigon của ti với những hng me thủy chung, d đ phải trải qua bao thăng trầm thay đổi, bao du bể đoạn trường của năm thng, d đ khp kn tm sự, d đ u uất chn chường. Đ c bao nhiu con đường me bay giờ đang u sầu, thảm thương với những m cy bị cụt nhnh, những đầu cy bị đốn mất, những rễ con, rễ cnh bị chặt đứt từng mảnh ra khỏi rễ ci, những thn cy cn sống bị lột da, bc vỏ. Lm sao m cy khng kh ho đi ? Lm sao m cy khng chết cho được ? Lm sao cy cn cơ hội sống cn ? Những cy me ni ring, những cy xanh ni chung, những bộ my h hấp thin nhin của Saigon đang dần dần bỏ phố... về trời .

Nhưng anh vẫn cần ni cng em về hoa cỏ
Về những vm me khng ai c thể đốn mất của mnh
Về những chuồng bồ cu mu hồng trn mi ngi
Về tm đỏ rng chiều
Về vạt nắng bnh minh
Dẫu bng mt vm me chưa che trn lưng
những đứa trẻ con lượm rc bn đường
Dẫu đ xuất hiện qu nhiều kẻ vc sng săn
tm bầy chim thnh phố
V c người lạnh nhạt nhn nhau
nhn danh cơm o Đỗ Trung Qun

Người ta ni Saigon by giờ đang thay da, đổi thịt để cho kịp vươn ln tầm cỡ quốc tế với những ta nh, những cao ốc hiện đại, đa văn ha đủ cỡ cấu trc cũng như đủ kiểu kiến trc. C người kể Saigon by giờ khc ngy trước nhiều lắm, Saigon by giờ l mảnh đất của những sự khc biệt đối chọi nhau chan cht, thậm ch triệt tiu nhau khng thương tiếc m ... vẫn cng nhau tồn tại. C người than Saigon by giờ đầy bụi bặm, khi xe: nhiễm khng thua bất kỳ thnh phố lớn no trn thế giới!!!

Cuồn cuộn đường trong biển người
C ph giọt đắng ngậm ngi cố hương
Em ơi! Em c cn thương
Hng me xanh mt con đường em đi - HMP

Vẫn lun nghĩ mnh l người Saigon - Vẫn lun coi mnh l người Saigon d khng cn tr mưa, che nắng dưới một mi nh xy trn đất Saigon, khng cn sống ở Saigon, khng cn ht thở khng kh Saigon - Lng người Saigon xa Saigon ny khng khỏi khắc khoải, ưu tư : Saigon by giờ c cn l một Saigon đẹp lắm, Saigon ơi, Saigon ơi như trong nhạc phẩm của nhạc sỹ Y Vn cch đy vi thập nin trước nữa hay l khng rồi? .

Saigon cơn mưa bất chợt
Hng me ngy đ phai nhợt lung lay
Chốn cũ giờ em c hay
Hng me tơi tả ngy nay đổi dời HMP

Ti đang ở ci tuổi lưng chừng nửa đời trời cn xa, đất chưa gần, gọi nm na l sồn sồn - Chưa đủ kinh nghiệm, từng trải để l một bậc cao nin mang trong lng những hnh ảnh Saigon năm xưa của thời tc giả Vương Hồng Sển, hay lu hơn nữa của thời đất thanh bnh hng trăm năm trước - Cũng đ qu xa ci tuổi nhỏ chỉ thu trong tầm mắt một Saigon hiện tại - Saigon của ti ở trong k ức mỗi ngy mỗi phai một cht của chnh ti, cộng thm những hnh ảnh, những văn chương thi ph ti thu thập qua sch vở, bo ch. Cho nn cỡ g th ti nhn Saigon cũng theo kiểu chủ quan của mnh cho m coi. Bởi v vậy:

Anh phải ni với Saigon mưa nắng
Những tn me ng nh cả hong hn
... Anh phải ni với Saigon ngai ngi
Những hương nồng nấn n chẳng tan đi
Anh sẽ ni với lời anh ảo thệ
Em hay người hồ dễ kh qun nhau
Anh phải nhắc với Saigon vời vợi
Bởi yu em nhớ mi thng ging hồng - TTSH

THNG GING MA XUN HY VỌNG.

Thng ging l thng dần, gọi l Tam Dương khai thi với quan niệm tam dương đồng hnh, sẽ mở ra sự tươi đẹp của vũ trụ v đời sống con người: v dương kh trn đầy, vạn vật hồi sinh. Ma xun ứng với quẻ Chấn ( sấm ) trong dịch l, c nghĩa rung chuyển, rạo rực; Ma xun mang hnh ảnh của cỏ cy xanh biếc, hoa l mơn mởn: thin nhin tươi tốt; Ma xun l thời điểm m dương giao ha v khai mở niềm vui, tnh yu thương. Mầm hy vọng nảy chồi. Niềm lạc quan dng đầy - Saigon khng lạc mất tn - Tn Saigon vẫn tồn tại, vẫn lun được nhắc nhở trn mi, trong lng, trong hồn của nhiều, rất nhiều người .

Địa danh l một ci tn được thnh hnh khng chỉ trong một giờ, một pht, một giy... no đ, khi c một ng ngồi cao ngất ngưởng đặt bt k tn vo một tờ văn bản, l xong. Địa danh, n phải được truyền lưu bằng miệng từ người ny sang người khc, từ thời ny sang thời khc N l lịch sử, khng thể khc Một con người d vĩ đại cỡ no, d cng trạng c v trời lấp bể, vẫn khng nn, khng phải khi trở thnh một địa danh. Một con đường, một dng kinh, một ta thp, một lăng tẩm đ l qu đủ - Một thnh phố, vượt ln rất nhiều, ngoi cng sức của con người, n cn l một tập hợp nhiều lẽ cao hơn, rộng hơn trong cả một qu trnh hnh thnh. Một ci tn người, dứt khot khng đủ rộng, khng đủ su để dung chứa n. Từng c nhn,khng l g cả, trước sự vĩ đại của nhn loại ko di theo lịch sử. Bất cứ gượng p no rồi cũng tn phai, mai một, đ l điều chắc chắn BC

Đi dưới hng me hồn hạnh ngộ
Thăm thẳm xanh vo nửa tỉnh, m - TTSH

Saigon d rất đỗi nắng mưa: chợt mưa, chợt nắng, nhưng Saigon lại đặc biệt chnh nhờ Saigon rất bền chặt, thủy chung với hai ma mưa nắng đ. Dẫu l nắng hay l mưa, người Saigon lỡ trt đều ưa, đ buồn vui theo Saigon mưa nắng. Nếu ta cn lun lun nhớ nhung, lun lun thương yu, lun lun tin tưởng v khng bao giờ ngưng hy vọng th một ngy khng xa, trong tương lai gần: Saigon sẽ dựng xy trở lại hnh ảnh Hn Ngọc Viễn Đng - Để ta cn được đi dưới những hng mưa me của Saigon chn tnh của nắng trong mưa.


Xun Phương

Nguồn: http://dactrung.net