T BẠCH LAN, GIỌNG HT VƯỢT THỜI GIAN

ngocanh

 

Xem hnhKhi viết vở tuồng Sn Khấu Về Khuya, cố soạn giả Nguyễn Thnh Chu nghĩ tới nữ ti danh Năm Phỉ, nữ danh ca Tư Sạng, những nghệ sĩ được đng đảo khn giả i mộ nhưng mất sớm, ng cảm khi ni rằng: Đời người nghệ sĩ thật l ngắn ngủi, vừa chớm nổi danh đ nhưng rồi mất đ, nghệ sĩ ti hoa đa ti yểu mệnh. Bởi vậy nghệ sĩ hy sống thật v đẹp như lng mnh mong muốn. Về nghệ thuật cũng phải l nghệ thuật thật v đẹp.

Nữ nghệ sĩ t Bạch Lan l ti nữ, ở vo hng con chu của nữ danh ca Tư Sạng nhưng đến nay cũng đ 75 tuổi đời với 63 năm tuổi nghề, nổi danh danh ca vọng cổ, như vậy th khng đng như người xưa ni l hễ ti hoa th yểu mệnh.

 t Bạch Lan tn thật l Đặng Thị Hai, sanh năm 1935, tại ấp Lộc Ha, x Lộc Giang, huyện Đức Ha, tỉnh Long An. Thn phụ của c l ng Nguyễn Văn Chưa, lm nghề ni ngựa, qua đời năm 1966. Thn mẫu l b Đặng Thị Tư, b bị ng chồng ruồng bỏ nn dẫn b Hai( tn của t Bạch Lan hồi nhỏ) ln Chợ Lớn, sống ở lề đường x chợ. B lm thu lm mướn để kiếm sống qua ngy. B Hai được 10 tuổi, ban ngy phụ mẹ rửa chn, lm việc sai vặt của bạn hng chợ Bnh Ty. Buổi tối b Hai ngủ trn sạp thịt, khng mền khng chiếu, chịu đựng muổi mng. B Đặng thị Tư kết nghĩa chị em với thn mẫu của Văn Vĩ, một em b m 15 tuổi. Văn Vĩ biết đờn guitare cổ nhạc nn dạy cho b Hai 11 tuổi, ca vọng cổ.

Hai em b Hai v Văn Vĩ dẫn nhau đi đờn ht dạo để kiếm tiền về phụ gip gia đnh. Một hm đang đờn ca tại Bng Binh Saigon, hai em bị biện ch tức cảnh st Php bắt về nhốt ở bt cảnh st quận nh.

ng xếp bt l dn Ty lai, bạn với nhạc sĩ cổ nhạc Jean Tịnh, khi xt hỏi hai đứa trẻ bị bắt, biết khng phải v tội rải truyền đơn m l tội tập trung đờn ca khng c giấy php. ng ni nếu hai đứa ca được một cu vọng cổ c tiếng Ty th ng sẽ tha ngay v tự hậu về sau, ng cn cho php đi ht dạo ở quanh vng Saigon. B Hai nhớ một cu vọng cổ c tiếng Ty m một thầy đnh tennis ở sn Cercle Sportif Tao Đn dạy cho, cu vọng cổ của một c gi Việt c chồng Ty, viết thư cho chồng, pha tiếng Ty tiếng Việt, nghe rất vui. B Hai ca cu vọng cổ c pha tiếng Ty đ, được ng xếp bt khen hay, tha về v cn thưởng thm tiền.

ng xếp bt quận nh kể chuyện em b ca vọng cổ c tiếng Ty cho nhạc sĩ đờn violon cổ nhạc Jean Tịnh biết. Nhờ cơ duyn nầy m b Hai v Văn Vĩ được c Năm Cần Thơ mướn ca cổ nhạc trong qun Họa Mi của c ở trong khu giải tr trường Đại Thế Giới Chợ Lơn, v ca sĩ Thnh Cng giới thiệu cho b Hai ca vọng cổ trn Đi Pht Thanh Php . Ca sĩ Thnh Cng đặt nghệ danh cho b Hai l Bạch Lan để đối với nữ danh ca Bạch Huệ trn đi pht thanh Saigon. B Hai yu cầu để thm tn t, tn m m c thường gọi c, thnh ra b Hai c nghệ danh t Bạch Lan từ năm 1948.

t Bạch Lan mau chng nổi danh nhờ c giọng ca vọng cổ thật l truyền cảm, c gia nhập đon ht Kim Khnh của ng Bầu Cang năm 1952. Năm 1953, t Bạch Lan đi gnh ht T Huệ. Năm 1954 t Bạch Lan đi gnh ht Kim Thanh của bốn ngi sao sn khấu t Tr n, Kim Chưởng, Thanh Tao, Thy Nga. Tại gnh ht Kim Thanh, t Bạch Lan được soạn giả Viễn Chu viết cho hai cu vọng cổ thm trong tuồng Đời c Nga, khiến cho ngi sao sn khấu của t Bạch Lan vụt sng bất ngờ.

K giả Nguyễn Ang Ca viết trn trang kịch trường về t Bạch Lan như sau: t Bạch Lan, một ngi sao lạ vụt sng ngời trn vm trời sn khấu cải lương.

K giả Trần Tấn Quốc viết: t Bạch Lan, một giọng ca vọng cổ thảm sầu, bứt ruột bứt gan người nghe. K giả Kin Giang viết: Sầu nữ t Bạch Lan, chất giọng đồng pha thổ nghe thương cảm chơi vơi, đm đm khơi nguồn lệ của hng ngn khn giả i mộ cải lương.

t Bạch Lan nổi danh trn cc sn khấu cc gnh ht Thanh Minh, Thanh Minh Thanh Nga, Kim Chưởng, Kim Chung, gnh t Bạch Lan Thnh Được, v được khn thnh giả yu thch qua nhiều vọng cổ thu thanh ở cc hng dĩa Hồng Hoa, Lam Sơn, Continental, Việt Nam, Tứ Hải, qua cả mấy trăm bi vọng cổ v tn cổ giao duyn.

Giọng ca của t Bạch Lan thật l ngọt ngo, mang đậm chất bi thương khiến cho người nghe t Bạch Lan ca vọng cổ đều bi ngi thương cảm. Đ l chất giọng đồng pha thổ, giọng rất trong v ấm, ca r lời v su lắng như rt mật vo lng người nghe.

Trong số nghệ sĩ được khn giả mộ điệu v bo ch kịch trường phong tặng những biệt danh, mỹ hiệu, nữ nghệ sĩ t Bạch Lan l người được tặng nhiều biệt danh nhất. t Bạch Lan ở lng dĩa nhựa được gọi l Nữ Hong Vọng cổ, ở sn khấu cc đon ht th được gọi l đệ nhất đo thương, Nữ Hong Sầu Mộng, Sầu Nữ t Bạch Lan, t Bạch Lan cn c biệt danh Vương Nữ Sương Chiều v c ca bi Sương Chiều, giọng ca luyến ly cũng rất m dịu v quyến rũ như những bi vọng cổ bất hủ đ kể.

t Bạch Lan v Thnh Được l cặp diễn vin l tưởng nhất trong thập nin 60 trn sn khấu Kim Chưởng, c c những vai ht để đời qua cc tuồng Thuyền Ra Cửa Biển, o Trắng Nng Mộng Trinh, Nửa Bản Tnh Ca, Chưa Tắt Lửa Lng.

Trn sn khấu Kim Chưởng, mối tnh đầu nẩy nở giữa t Bạch Lan v Thnh Được, đưa tới hn nhơn c gi th, do nghệ sĩ Phng H đứng lm chủ hn.

Năm 1961, t Bạch Lan Thnh Được rời sn khấu Kim Chưởng, lập gnh ht t Bạch Lan-Thnh Được, với hai nghệ sĩ Phng H, Ba Vn lm chỉ đạo nghệ thuật, ht cc tuồng Trảm M Tr, Đm Huyền Diệu, Khi Rừng Mới Sang Thu, Bao Giờ Vườn Sứ Mưa Hoa, Khi Hoa Anh Đo Nở, Trăng Sương Cầu Trc, Sầu Qua Mấy Nhịp Cầu Duyn

Năm 1962, đon ht t Bạch Lan-Thnh Được r, hai nghệ sĩ ny trở về ht cho đon ht Thanh Minh Thanh Nga, nổi tiếng qua cc tuồng Nửa Đời Hương Phấn, Con Gi Chị Hằng, Bng Chim Tăm C, Đi Mắt Người Xưa, Rồi Ba Mươi Năm Sau, Ngược Dng Sng Lổi, o Cưới Trước Cổng Cha, Bọt Biển

Năm 1965, hn nhơn t Bạch Lan Thnh Được gảy đổ, t Bạch Lan k hợp đồng ht cho đon ht Kim Chung 4, Thnh Được vẫn ở lại ht cho đon Thanh Minh Thanh Nga.

Đến năm 1966, t Bạch Lan lập gnh ht Tn Hoa Lan, ht nhiều tuồng nổi danh như tuồng Cổ Xe Độc M, Bụi Mờ Ải Nhạn, Anh Hng Xạ Điu, Đi Biển Một Mnh Đon ht Tn Hoa Lan giải tn năm 1975.

Sau năm 1975, t Bạch Lan ht cho đon cải lương Saigon 1, sau đ c về qu ở Tn An, ht cho đon ht cải lương Long An.

Hiện nay t Bạch Lan đ 75 tuổi, c 63 năm nổi danh trn sn khấu cải lương v ở địa hạt ht dĩa, giọng c vẫn cn mượt m, m dịu. t Bạch Lan trong cuối đời đi ht, đ dnh nhiều thời gian đi ht gy quỷ từ thiện, ht gip cc cha trong cc dịp lễ Vu Lan, cc rằm thượng ngươn.

t Bạch Lan, một giọng ht vượt thời gian, hiếm c trong nền nghệ thuật cải lương suốt trong hơn nửa thế kỷ qua. Trong chương trnh Những Cnh Chim Khng Mỏi, vinh danh nữ nghệ sĩ t Bạch Lan, nh thơ Kin Giang tặng cho t Bạch Lan bốn cu thơ:

Lắng đọng gồm thu những cuộc đời,

Vo hồn sầu nữ thấm tnh người,

Cho nn nghệ thuật thanh xun mi,

Tiếng ht ngn xa vượt tuổi trời.

D đang ở Canada cch Việt Nam hơn hai mươi ngn cy số, khi nhớ về cc bạn nghệ sĩ, Nguyễn Phương vẫn thường nghe giọng ca của t Bạch Lan, Ngọc Giu, Thanh Nga, Hữu Phước, t Tr n qua cc băng từ v dĩa ht. Khoảng cch khng gian v thời gian khng quan trọng, mỗi lần nghe giọng ht của t Bạch Lan, ti vẫn bồi hồi xc cảm như mới ngy no xem t Bạch Lan ha thn vo vai Hương trong tuồng Nửa Đời Hương Phấn trn sn khấu Thanh Minh Thanh Nga.

Vượt ln trn tất cả, ở đu đu, t Bạch Lan cũng c tri m tri kỷ, c người yu qu giọng ca vng của c.

7/2009

ngocanh (Theo SG Nguyễn Phương - DACTD)

Nguồn: http://cailuongvietnam.com